تأکید بر ارائه خدمت کتابخانه های عمومی به نیازهای همه اعضای جامعه

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما، اختتامیه دوره آموزشی زبان اشاره، ویژه کتابداران بخش ناشنوایان کتابخانه های عمومی، در قالب نشست علمی «چشمان شنوا و دستان ناطق؛ ارتباط موثر کتابداران و ناشنوایان» با حضور آزاده نظربلند؛ دبیرکل نهاد کتابخانه های عمومی کشور، مهدیه مهدویان؛ مدیرعامل انجمن ملی زبان اشاره ایران، نرجس سیمرغ؛ مدرس دوره و مربی زبان اشاره ناشنوایان و مترجم ناشنوایان، رضا محمودی؛ پژوهشگر و مدرس زبان اشاره و عضو انجمن ملی زبان اشاره ایران و جمعی از مدیران نهاد، در سالن جلسات ستاد مرکزی نهاد، برگزار شد.

آزاده نظربلند در این نشست با تأکید بر تداوم مسیر تحقق عدالت فرهنگی گفت: وقتی از عدالت فرهنگی صحبت می کنیم، یعنی باید برای تک تک افراد جامعه، به ویژه افراد دارای نیاز های ویژه، امکان بهره مندی از خدمات کتابخانه های عمومی را فراهم کنیم. کتابخانه های عمومی با گستردگی خود در سراسر کشور، ظرفیت ارزشمندی برای ارائه خدمات فرهنگی و آموزشی به همه اقشار جامعه دارند و باید زمینه استفاده از این ظرفیت را برای گروه های مختلف فراهم کنیم.

وی افزود: بخش های نابینایان در کتابخانه های عمومی سابقه طولانی تری دارند و از پیشرفت بیشتری برخوردارند، اما خدمات ویژه ناشنوایان و کم شنوایان هنوز به سطح مطلوب نرسیده است. کتابداران ما با شیوه های ارتباط با ناشنوایان آشنایی دارند، اما برای ارتقای کیفیت خدمات، همچنان به توسعه منابع متناسب و برگزاری دوره های آموزشی تخصصی، از جمله دوره زبان اشاره، نیاز داریم.

دبیرکل نهاد با اشاره به ضرورت توسعه خدمات متناسب با نیاز های گروه های خاص تأکید کرد: خدمات کتابخانه های عمومی به این گروه ها نباید به خدمات معمول و امانت کتاب محدود شود؛ بلکه باید زمینه بهره مندی آنها از فعالیت های فرهنگی، آموزشی و مهارت ورزی نیز فراهم شود. تحقق این هدف، مستلزم آن است که کتابداران متناسب با نیاز ها و شرایط این گروه ها آموزش ببینند تا بتوانند از ظرفیت کتابخانه ها برای ارائه خدمات متنوع تر و اثربخش تر استفاده کنند.

نظربلند با اشاره به توسعه کتابخانه های سیار در مناطق محروم و روستایی کشور ادامه داد: در دو سال اخیر، برای گسترش دسترسی به خدمات کتابخانه ای در مناطق فاقد کتابخانه، توسعه کتابخانه های سیار را در دستور کار قرار داده ایم که با رشد قابل توجهی همراه بوده است. با این حال، در کنار گسترش دسترسی و افزایش فضا های کتابخانه ای، ارتقای کیفیت خدمات نیز اهمیت دارد؛ به ویژه باید امکان بهره مندی گروه های خاص از این ظرفیت ها را فراهم کنیم.

وی همچنین از تشکیل کارگروه های تخصصی برای توسعه خدمات به گروه های خاص خبر داد و گفت: امیدواریم با همکاری گروه ها و انجمن های تخصصی، شناخت دقیق تری از نیاز های این گروه ها به دست آوریم و با استفاده از پیشنهاد ها و مشاوره های تخصصی آنها، خدمات کتابخانه های عمومی را متناسب تر و اثربخش تر کنیم. نهاد برای بهره گیری از این مشورت ها آمادگی دارد و در کنار ارتقای کیفیت خدمات، تجهیز کتابخانه ها به منابع متناسب با نیاز های این گروه ها را نیز دنبال می کند.

دبیرکل نهاد در پایان بیان کرد: کتابخانه های عمومی در شهر ها و مناطق مختلف کشور، فضا هایی در دسترس و برخوردار از ظرفیت های متنوع هستند که می توانند در خدمت فعالیت های فرهنگی، آموزشی و مهارت ورزی افراد دارای نیاز های ویژه، از جمله ناشنوایان و نابینایان، قرار گیرند. هدف ما این است که همه افراد جامعه بتوانند متناسب با نیاز های خود از این ظرفیت بهره مند شوند.

در ادامه، مهدیه مهدویان؛ مدیرعامل انجمن ملی زبان اشاره ایران، با بیان اینکه ناشنوایی پردازش اطلاعات است، اظهار کرد: در حوزه های ارتباطی، عاطفی و خودیاری خصوصا در سنین رشد، در مرحله ارتباطی ضعف زیادی در کودک های ناشنوا داریم. اولین حس پنج گانه که در انسان به وجود می آید، شنوایی است و در پنج ماهگی جنین صدای پدر و مادر را می شناسد و این برای شناخت محیط بسیار مهم است. یک کودک شنوا وقتی با خانواده و جامعه ارتباط می گیرد، تا مدت ها مشخص نیست که چه مشکلی دارد ولی بعد از مدتی که به محض اینکه بفهمیم نمی تواند بشنود، باید از سمعک استفاده کنیم تا در مسیر رشد و یادگیری عقب نماند. اگر کودک ناشنوا را رها کنیم، از ابتدا شیوه های ارتباطی را یاد نخواهد گرفت پس با تصویر باید با او ارتباط برقرار کنیم و زبان اشاره، همان ارتباط تصویری است. نماد هر آنچه هست را با تصویر و استفاده از زبان تصویری و اشاره، تعریف می کنیم. در جامعه ما خانواده ها ترس دارند تا بگویند فرزند ما معلولیت دارد، در حالی که توانایی های بالایی دارند. اگر نهاد کتابخانه ها که فرهنگ غنی ما را به نسل های آینده منتقل می کند، شکاف بین جامعه و معلولان ناشنوا را تقلیل دهد، بسیار مهم است.

وی اضافه کرد: کودک ناشنوا می تواند با خلق کردن موقعیت های مختلف، مفاهیم را با معانی متعددتری یاد بگیرد و به وسیله کتاب یا برنامه ها می تواند استعاره هایی که با کلمه های مشابه به آن بیان می شود را نشان دهد. شما در نهاد کار بسیار بزرگی کردید و فرهنگ ارتباط با ناشنوایان را اشاعه دادید. برای ما خوشحال کننده است که کتابدارانی در سراسر کشور، داوطلب یادگیری زبان اشاره هستند. دوره های آموزشی را هم باید توسعه و ادامه داد، چون ما در جامعه مجبوریم همه یکسان صحبت کنیم و ناشنوایان هم باید چنین باشند پس مسئولیت ما سنگین است.

میثم جوان بخت؛ دبیر کارگروه ناشنوایان نهاد هم، با اشاره به اینکه در سال 1397 اولین بخش تخصصی ناشنوایان در کتابخانه بهمن بیگی شیراز راه اندازی شد، تعداد گیرندگان خدمات با ویژگی خاص را 3950 نفر اعلام کرد که تا الان در سراسر کشور خدمات می گیرند و ادامه داد: منابع آموزشی را تولید کردیم و در تلاش هستیم خدمات باکیفیت علمی، فرهنگی و آموزشی مثل مشاوره، آموزش خانواده، مهارت هنری، آموزش راهنمایی و رانندگی و ... را بر اساس نیاز و خواست خود ناشنوایان انجام دادیم. ما در این زمینه از کانون پروش فکری خیلی جلوتر هستیم. هر کدام از اعضای کارگروه، 5 تا 6 استان را زیرنظر دارد و نیاز ها و فعالیت های کتابخانه را در جریان است. در آینده می خواهیم از همه موسسات و صنوف که در این زمینه آمادگی دارند، کمک بگیریم و از ناشنوان می خواهیم بگویند به چه چیز نیاز دارند. کاریابی و مشاوره، از ما خیلی تقاضا می شود و، چون نیازمحور و مخاطب محور بودن برای ما مهم است، در جهت رفع آنها تلاش می کنیم.

در ادامه نیز، نرجس سیمرغ؛ مدرس دوره و مربی زبان اشاره ناشنوایان و مترجم ناشنوایان پیشنهاد داد تا از کانون ها و مترجمان زبان اشاره استفاده شود تا در مکان های دولتی و عمومی، خدمت رسانی به ناشنوایان قطع نشود. رضا محمودی؛ پژوهشگر و مدرس زبان اشاره و عضو انجمن ملی زبان اشاره ایران هم حضور حداقل دو نفر از کتابداران آشما به زبان اشاره را در هر کتابخانه برای راهنمایی ناشنوایان خواستار شد.

در پایان نشست، با پیشنهاد انجمن ملی زبان اشاره ایران مبنی بر اجرای برنامه قصه گویی برای بچه ها و بزرگتر ها با زبان اشاره موافقت شد و با دستور دبیرکل نهاد هم مقرر شد تا برای مشارکت ناشنوایان همانند نابینایان در سامانه هم خوان و کتابخانه مجازی، اقدامات لازم صورت گیرد.